Kritiske til framlegg om å gjera BUA til frivilligsentral nummer to i Kvam

Forslaget vart presentert av tenesteutviklar Ingunn Hildonen Teigland i arbeidsmøtet i formannskapet onsdag 3. juni. Det var del av ein lang presentasjon av mogelege metodar for å spara pengar innan «fritidsfeltet».

Administrasjonen meiner at ein frivilligsentral kan tilføra heradet statleg driftstilskot og bidra til å sikra aktivitetar for born og unge. Ein føresetnad for slikt tilskot er ein eigen dagleg leiar som driftstilskotet skal dekkja. Tilskotet vart omtala som tilsvarande om lag 60 prosent av ei stilling, medan resten må finansierast kommunalt. 

Heradet sende ein søknad om tilskot for kort tid sidan, fekk dei folkevalde opplyst. HF har bede Kvam herad om å få søknaden tilsend, men har førebels ikkje fått han.

«Friske pengar»

Poenget med etableringa er både økonomisk og fagleg, ifylgje administrasjonen. I møtet vart den statlege tilskotsordninga mellom anna omtala som «gullskatten».

Kvam herad ser forslaget som eit mogleg grep for å styrkja fritids- og førebyggingsfeltet, samstundes som ein skal spara pengar. «Friske» pengar inn vil dempa trongen for innsparingar.

Summen på det statlege tilskotet er ikkje endeleg, sidan han vert fastsett gjennom statsbudsjettet og fordelt mellom frivilligsentralane i landet, men heradet reknar med å kunna få 470 000 kroner i stønad.

– Dette gjer at me kan ha litt mindre innsparingar, fordi me får inn meir, sa Teigland i presentasjonen.

Ironisk stikk

Fleire politikarar stilte kritiske spørsmål om forslaget. Dei peika mellom anna på at BUA som frivilligsentral kan koma til å konkurrera med Grannehjelpa, anten om frivillige, prosjektpengar eller merksemd.

Håvard Gjerde (R) var fyrst ute med å kommentera planane. Han reagerte på ynsket om å oppretta noko nytt for å kutta kostnader. Forslaget gav han derimot idear til det komande budsjettarbeidet.

– Me må oppretta fleire sentralar, sjølvsagt, sa han, mogelegvis med ein dose ironi.

Når det vert sagt at det ikkje er noko problem å oppretta ein ny frivilligsentral i ein kommune med over åtte tusen innbyggjarar, betyr vel det at ein eigentleg bør oppretta endå fleire, sa han.

Rådmann Anita Hesthamar minte om at heradet må betala ein eigendel.

– Grunnen til at det er gunstig for oss no, er at aktiviteten me driv, er så nær opp til det som vil liggja i ein frivilligsentral. Det er det som gjer at det for oss vil vera eit pluss, sa Hesthamar.

Gjerde viste òg til at Grannehjelpa frå før driv fleire viktige prosjekt med små marginar, og at det kan verka som dårleg samfunnsøkonomi å ha to frivilligsentralar med kort geografisk avstand mellom dei.

Om Kvam herad ikkje får tilskotet, manglar 400 000 kroner til å halda oppe dagens drift. Då må drifta verta redusert tilsvarande, sa rådmannen.

– Eit supplement

Fagleg meiner administrasjonen at BUA som frivilligsentral kan styrkja samarbeidet mellom heradet og frivillig sektor, fungera som møteplass og vera eit bindeledd mellom frivillige, lag, organisasjonar og kommunale tenester.

Teigland understreka at BUA ikkje skal erstatta Grannehjelpa.

– Det er ingen intensjon om korkje å henta inn frivillige eller tilskot eller noko anna av oppgåvene som Grannehjelpa har i dag. Det er eit supplement, sa ho.

BUA er ein sentral for utlån av utstyr til både vaksne og born. Ifylgje Teigland kan ein seia at born som deltek i fritidsaktivitetar, deltek i frivillig arbeid. Det vart understreka at BUA er meir spissa mot utlån, born, unge og fritidsaktivitetar, medan Grannehjelpa har eit breiare arbeidsfelt.

Grunngjevinga for å søkja om ein eigen sentral er at tilskotet vert fordelt per frivilligsentral, ikkje per kommune.

– Grunn til å passa på

– Ein skal drikka mykje for å leva av panten, sa Arne Opsahl-Engen (H).

Han meiner at det ikkje er snakk om ei gullgruve. Det er ikkje slik at ein tener pengar og at ein finn gratis gull ved å oppretta stadig nye frivilligsentralar, sa han.

Heller ikkje Gjermund Stuve (Sp) vart overtydd.

– Det er snakk om både gull og anna, men det å etablera noko nytt med ny dagleg leiing … Eg er ikkje overtydd om at det er den rette måten å gjera det på, sa Stuve.

Han spurde kvifor Grannehjelpa ikkje kan vera ein aktør inn mot BUA.

– Ein veit så inderleg vel at frivilligheita er ein ressurs det er avgrensa tilgang på. Fleire sentralar gjer at fleire må kjempa om dei frivillige, sa Stuve.

Teigland svara at ho har tru på at ein totalt sett kan auka den frivillige innsatsen gjennom samarbeid.

– Når Gjermund ikkje utan vidare kastar seg over eit tilskot til etablering i Øystese, så må du høyra etter, skaut Gjerde inn.

Til slutt minte rådmannen nok ein gong om at Kvam herad utan oppretting av ein ny frivilligsentral må finna andre måtar å spara dei 400 000 kronene på.

– Direkte konkurrent

Rådmannen og Teigland var 19. mai i møte med Grannehjelpa for å fortelja om frivilligsentralplanane.

HF kontakta Hesthamar fredag 29. mai og bad henne fortelja om kva som hende i dette møtet, men ho ynskte ikkje å opplysa anna enn at ei form for informasjon vart formidla. Ho viste til den varsla orienteringa i formannskapsmøtet for å unngå stykkevis og delt informasjon til ålmenta.

HF har bede styreleiar Trygve Vik i Grannehjelpa kommentera framlegget om ein frivilligsentral nummer to i Kvam. Han meiner det vil vera uheldig. Det same opplyste Grannehjelpa i møtet i mai, opplyser han.

– Slik Grannehjelpa ser på det, vil ein ny sentral vera ein direkte konkurrent om dei same midlane og dei same frivillige. Grannehjelpa har alt i dag problem med å skaffa nok frivillige. Ein ny sentral vil gjera dette endå vanskelegare, skriv Vik i ein e-post til HF.

Han hevdar at kommunar med fleire frivilligsentralar er anten kommunar som vart slegne saman i 2020, eller er monaleg større enn Kvam. Dessutan driv dei i kvar sine geografiske område.

– Sentralen Kvam herad ynskjer å etablera, vil vera i same område og jobba med tilsvarande oppgåver som Grannehjelpa alt gjer i dag, skriv Vik.

– Bestemt på førehand

Han hevdar at den kommunale prosessen ikkje er i tråd med forskrifta for statleg tilskot til frivilligsentralar, ikkje minst med tanke på eit krav om å involvera frivillig sektor. I forskrifta står det at kommunen skal involvera frivillig sektor ved oppretting, nedlegging og drift av sentralar.

Kultur- og likestillingsdepartementet har presisert at involveringa skal vera reell, og at einsidig informasjon normalt ikkje er tilstrekkeleg.

Vik si oppfatning er at det var bestemt på førehand at heradet skulle senda søknaden om stønad til den nye sentralen.

– Grannehjelpa vonar at dei folkevalde ser nytten av at Grannehjelpa vert styrkt og ikkje fragmentert med tanke på frivillig arbeid, skriv Vik til HF.

HF har gjeve rådmannen høve til å utala seg om utsegnene til Vik, men ho svara ikkje før avisa gjekk i trykken torsdag.