Rasta i Øystese på veg mot Arktis

Frå Kvam gjekk ferda fyrst vidare til Kinsarvik, Odda, Rosendal og etter kvart Bergen. Sidan set kursen mot Svalbard, der den 73 år gamle ekspedisjonsbåten skal vera i drift heilt til midten av oktober.

Kaptein Magnus Reteike omtalar stoppet i Hardanger som eit lukketreff – og ein fin start på sesongen.

– Me har akkurat starta sesongen frå Göteborg. Dette er ein ti dagars tur mot Bergen, med fokus på Hardangerfjorden. Av ein rein slump hamna me her i Øystese, fortel Reteike til HF.

Ute skin sola frå knallblå himmel. I fjellet blenkjer det i snø.

– Ein veldig kul og triveleg start på sesongen. Me likar desse områda så godt. Det kan ikkje verta betre, seier han.

Gjestfridomen hans er stor; båten er van med å få nyfikne gjester som har hug til å studera 73-åringen både inn- og utvortes. 

Lokalavisa fekk såleis kjapt koma om bord då me vende oss til det som viste seg å vera kokken for å få ein liten audiens i solskinet laurdag føremiddag. Det svenske mannskapet var midt i ei brifing etter ei brannøving då me stilte oss ved relinga for å glana.

Mot nord

Gjestene om bord var ikkje å sjå, for dei var sende med rutebuss til Norheimsund for å vitja mellom anna Hardanger fartøyvernsenter.

Om bord er denne gongen eit «friends and family»-fylgje, vener og familie av det svenske mannskapet som skal gje både båt og mannskap ein mjuk start før ein ny sesong med polarekspedisjonar. Nemninga cruise vert nemleg ikkje nytta om verksemda.

Etter Hardanger og Bergen ventar Arktis. M/S «Stockholm» skal gå på Svalbard frå byrjinga av mai til midten av oktober, før båten held fram med kvalsafari i Finnmark utover hausten. Fyrst i desember vender han attende til Göteborg. Der ventar vinterkvile, vedlikehald og eventuell ombygging før neste sesong tek til.

Det som gjer båten spesiell, meiner kapteinen, er at han i veldig stor grad framleis er slik han var då han vart bygd i 1953. M/S «Stockholm» vart opphavleg bygd for det svenske sjøfartsverket som forsyningsbåt for fyrdrifta, og ber framleis mykje av det originale preget. Vel å merka er han oppgradert for å stetta både moderne tryggleikskrav og gjestekrav.

Reisebyrået PolarQuest, som tilbyr polarekspedisjonar på denne og fleire andre båtar, opplyser at fartøyet er 40 meter langt, har svensk flagg, plass til 12 passasjerar og isklasse 1A.

– At båten er så godt teken vare på i original stand, er heilt unikt. Og at han framleis kan driva den typen verksemd me gjer, er også heilt unikt, seier Reteike. 

Skubbar seg veg

Han peikar særleg på at båten er bygd for å tola is, noko som har gjort han godt eigna til å ferdast i farvatna rundt Svalbard. Skroget er sterkt, propell og ror er isforsterka, og sjølv om båten ikkje er ein isbrytar, kan han ifylgje kapteinen «knuffa» seg fram i tett is.

På Svalbard er det ikkje noko fast ruteopplegg. Kapteinen seier at dagane vert styrte av vêr, isforhold og kva dyreliv dei møter. Isbjørn, kvalross, kval, rein, rev og store fuglefjell høyrer med til opplevingane gjestene håpar å få oppleva.

– Me veit berre at me skal vera tilbake om ti dagar. Elles vert det time for time og dag for dag, seier han.

Reteike fortel at mannskapet fleire gonger har hatt isbjørn på 30 til 50 meters hald når gjester har vore i land. Så langt har det halde med varselskot, og dei har alltid fått folk trygt tilbake til lettbåtane. Han understrekar at båten har røynde guidar som kan lesa dyra og handtera våpen, og at tryggleiken kjem fyrst.

Han skildrar òg korleis isbjørnen stundom oppsøkjer dei, heller enn motsett. Ligg båten fleire døgn inne i isen, hender det at han vert «parkert» om natta, før ferda held fram neste morgon. Då kan det dukka opp ein bjørn på isen ved sida av båten. På Svalbard er det difor berre i Longyearbyen, Ny-Ålesund og Barentsburg ein kan gå i land utan våpen. Elles må ein alltid vera budd på det verste.

Det vesle formatet er ein del av konseptet. Ifylgje PolarQuest har M/S «Stockholm» berre seks doble lugarar, etter ei ombygging i 1998 alle med eige bad, og er bemanna med sju personar og to gaidar. Den vesle passasjergruppa gjev ein meir personleg og fleksibel ekspedisjon enn større fartøy kan tilby.

– Ein livsstil

Reteike seier mange av dei tilsette ser livet om bord som meir enn ein jobb. Dei er stolte av fartøyet og legg sjela i å ta godt vare på han.

– Mange ser ikkje dette som arbeid, men som ein livsstil, seier han. 

Det merkar også gjestene, meiner han. Fleire kjem att gong på gong, somme så mange som seks til åtte gonger. Passasjerane kjem frå heile verda.

Sjølv hadde kapteinen eigentleg berre tenkt å vera med i fire veker då han kom om bord for nær tjue år sidan. No er han ikkje berre kaptein, men også deleigar i båten. 

– Eg vart verande, konstaterer han.