Drivstoffkutt kostar like mykje som gratis barnehage eller tannhelsereform

Prisen for å kutta avgiftene på diesel og bensin i eit halvt år kostar like mykje som nasjonalt månadskort, tannhelsereform eller gratis barnehage. Det kunne finansiert underskotet i frie midlar til kommunane eller gitt innføring av billigare tannhelseteneste. Matmomsen kunne òg vore halvert til same kostnaden.

– Dette er eit idiotisk vedtak – forhasta og idiotisk, seier SVs nestleiar Lars Haltbrekken til NTB om måten avgiftskutta blir innført på.

Vedtaket i Stortinget førre torsdag fekk ei sjeldan rask behandling. Etter nokre intense døgn med diskusjonar og usemje røysta eit fleirtal av Framstegspartiet, Høgre, KrF og Senterpartiet for eit mellombels kutt på 4,41 kroner på avgiftene i drivstoff.

Tilbake sat kritiske motstandarar og Ap-regjeringa, som allereie onsdag denne veka måtte setja vedtaket ut i livet.

6,7 milliardar

Finansdepartementet har anslått at alle forslaga totalt vil kosta 6,7 milliardar kroner.

– Me må komma tilbake til heilskapen i det reviderte nasjonalbudsjettet. Me må gjera dette ansvarleg, fordi me ikkje må gjera vondt verre, sa finansminister Jens Stoltenberg (Ap) då han møtte media i påskeveka.

Finanspolitisk talsperson for Høgre Nikolai Astrup avviser at vedtaket er uforsvarleg pengebruk, og meiner kritikarane samanliknar eple og appelsinar.

– Det er stor skilnad på mellombelse tiltak og permanente aukar i offentlege utgifter. Det siste bidreg til å leggja press på renta og økonomien på ein heilt annan måte enn det første. Vedtaka som vart gjorde før påske, kan difor ikkje samanliknast med store velferdsreformer som skal betalast kvart einaste år, seier Astrup til NTB.

Folk får behalda meir sjølv

Frp-leiar Sylvi Listhaug avviser at vedtaket handlar om å bruka pengar.

– Dette handlar ikkje om å bruka pengar, men å la vera å ta inn så mange avgiftskroner frå folk og bedrifter, slik at dei kan behalda litt meir av sine eigne pengar, seier ho til NTB.

Allereie same dag som kutta vart innførte, kunne Frp-leiaren fylla bensintanken for 17,79 per liter.

– Eg forventar at alle stasjonar sørgjer for at avgiftskutta kjem kundane til gode, seier ho.

På line med andre tiltak

Avgiftskutta på drivstoff er meint å vera mellombels, fram til 1. september. Prisen på 6,7 milliardar er likevel på line med fleire andre forslag som dei ulike partia på Stortinget òg har foreslått. Nokre av dei mest omtalte er:

* Gratis barnehage for alle: 6,5 milliardar kroner (SV)

* Tannhelsereform – delvis innføring av rimelegare tannhelse for alle: 6–7 milliardar (R)

* Nasjonalt månadskort på kollektivtransport til 499 kroner: 6,85 milliardar (MDG)

* Auke i dei frie inntektene til kommunane: 6,8 milliardar (Ap og SV)

* Halvert matmoms: 6,5-7 milliardar (Frp)

Heilt nødvendig

At Senterpartiet gjekk over og røysta saman med dei borgarlege partia og dermed sikra fleirtal for avgiftskutta, har sådd uvisse om det framtidige samarbeidet med regjeringa.

Trygve Slagsvold Vedum har derimot vore klar på at avgiftskutta er nødvendige for både folk og næringsdrivande i ein situasjon då heilt nødvendig drivstoff plutseleg har vorte mykje dyrare på grunn av krigen i Iran og det stengde Hormuzsundet.

– Me meiner det var heilt nødvendig å gjera grep for å redusera transportkostnadene til folk og næringsliv. Det er svært viktig at heile vedtaket blir gjennomført slik at anleggsbransjen og anna næringsliv får full nytte av kutta, seier Vedum.

Han siktar til at brukarane av diesel og anleggsdiesel førebels berre er kutta med 2,85 kroner i påvente av juridiske avklaringar opp mot Esa og EU.

Ingen kontroll

Kort etter at prisreduksjonen var sett i verk onsdag, kom dei første meldingane om at prisane ikkje såg ut til å ha vorte sette ned like mykje som Stortinget hadde bestemt. Dette reagerte fleire av stortingspolitikarane kraftig på, mellom andre Lars Haltbrekken i SV.

SV var ueinige med dei som ville ha kutt i avgiftene, men fremja eit forslag om å sikra kontroll for at avgiftskutta faktisk skulle komma forbrukarane til gode, og ikkje bli absorbert av bensinstasjonskjedene. Berre Venstre og Raudt støtta forslaget.

– Verken H, Frp, Sp eller KrF ville ha nokon kontroll med pengane. Venstre var dei einaste som stemde med SV. Dei andre bør skjemmast over at dei har sendt masse pengar rett til bensinstasjonane, seier Haltbrekken.

I Raudt ser likevel Mímir Kristjánsson litt annleis på det. Han seier partiet gjerne ser at det blir innført ein slags noregspris òg for bensin og diesel, men at Raudt gjerne vil gjera noko for dei aller fattigaste i samfunnet som uansett nesten ikkje har råd til å køyra bil.

– Ned i søla

– Det er ingen grunn til å setja gode tiltak opp mot kvarandre på den måten. Staten tener jo ein god del på auka prisar på bensin òg, og ikkje minst på auka oljeprisar. Så at dei pengane skal brukast til å verna befolkninga mot auka prisar er berre logisk, seier Kristjánsson.

MDG meiner kutt i avgiftene er feil veg å gå. Finanspolitisk talsperson Ingrid Liland gjentek frå det alternative budsjettet til partiet den utypiske modellen om at miljøavgifter som blir kravde inn, skal delast ut igjen til dei som forureinar minst.

– Avgjerda er uansvarleg, lite målretta og dreg i tillegg den norsk klimapolitikken ned i søla. Desse pengane kunne vorte brukte på å dela ut til alle, ikkje berre dei som køyrer bil. Det hadde hjelpt alle som slit, seier Liland til NTB.

(©NPK)