Journalist og forfattar Magnus Helgerud har skrive bok om nordmenn sitt forhold til hytta. Foto: Kari Hamre / NPK

Hytta – ein del av den norske folkesjela

Noko av det den siste tida har vist oss, er at vi nordmenn er glade i hyttelivet. Tanken på å ikkje bruke påsken på hytta var utenkjeleg for mange av oss, men dessverre ein realitet denne våren.

Kva er det med oss nordmenn som gjer at vi er så stekt knytt til hytta at vi melder flytting til hytta dersom vi på grunn av ein pandemi ikkje får lov til å vere der?

Forfattar og journalist Magnus Helgerud har skrive bok om nettopp nordmenn sitt forhold til hytta. For Helgerud var inspirasjonskjelda til boka «Knytta til hytta» bestemora og hennar hytteliv. I 70 år ferierte ho på den same hytta, heile året. No kan ho ikkje lenger besøkje hytta, men kvar kveld når ho legg seg repeterer ho eit dikt om hytta som ho skreiv i hytteboka for lenge sida.

Naturklisjeen

Sjølv har han eit nært forhold til den same familiehytta, særleg naturopplevingane som følgjer med:

– Det er noko eige med høgfjellet, den utsikta gir innsikt, seier han. Medan han forsikrar om at han forstod at kanskje det var eit litt klisjefylt uttrykk å bruke.

Grunnen til at så mange nordmenn er så sterkt knytt til hytta trur han har mykje å gjere med kultur. Nordmenn er ikkje berre fødde med ski på beina, men også ein tursekk på ryggen, som tidleg blir fylt opp med kulturelle referansar til store naturopplevingar.

Skifolket si høgtid

– Mange av oss får veldig tidleg inn dette med påskefjellet, Kvikk Lunsj og fjellvettreglar. Påsken spesielt er skifolket si høgtid.

Helgerud viser til at dette kjem til uttrykk i for eksempel produkt som Kvikk Lunsj. Sidan 1937, då sjokoladen vart lansert, var dei opptekne av å lage ein sjokolade som appellerte til friluftsfolket. Påskeskituren har vore ein viktig tradisjon heilt sidan mellomkrigstida og før det var vanleg å eige eigne hytter.

– Vi har hatt politikarar som er opptekne av folkehelse lenge, heilt sidan mellomkrigstida. Det var brei semje om at arbeidarane trengde ferie og fritid, og at det var viktig at denne vart nytta på noko helsebringande.

Hytteliv i endring

Mange nordmenn har eit heilt spesielt forhold til hytta både sommar og vinter. Illustrasjonsfoto: Berit Roald / NTB scanpix / NPK

Men mykje har også endra seg ved hyttelivet sidan den tid. Frå dei mange enkle hyttene som blei bygd på 60-talet, har mange i dag hytter som er større enn deira eiga hus eller leilegheit.

– Det er forskjell på eit enklare liv på hytta og eit enkelt liv. I det enkle livet var det heilt greitt å vaske opp for hand og hogge ved. Eit enklare liv på hytta handlar derimot om å ha det behageleg og komfortabelt på hytta, og sleppe slike oppgåver. Det er kanskje den største skilnaden i korleis hyttelivet har endra seg, seier Helgerud.

Artikkelen held fram under annonsen.

At hytta er ein viktig del av mange nordmenn sitt liv er det liten tvil om. Men familiehytta er ikkje nødvendigvis berre gjenstand for kos og moro. Noko av det som overraska Helgerud i arbeidet med boka er kor stor del av arvekonfliktar som handlar om nettopp hytter.

– Ein av ti arvekonfliktar handlar konkret om hytter. Lite visste dei som bygde hytte på 60-talet at hytta skulle rive familien ifrå kvarandre. At det hadde dei dimensjonane overraska meg.

– Der dei fann sin fridom

Det er lite som tyder på at hytta vil miste statusen sin i framtida. Og kanskje kan mangelen på hytteliv for mange denne påsken her, gjere at ein set endå meir pris på hytta i framtida. Hytta ha trass alt vore ein del av livet til friluftsglade nordmenn mykje lenger enn flyturar har vore.

– Hytta har jo eit forsprang på utanlandsreiser, vi er jo eit friluftsfolk. Bestemora mi har berre vore ein gong i Syden, men 70 år på hytta. Det var der dei fann fridommen sin.

Denne påsken blir heilt spesiell for mange, som ikkje får reise på hytta på grunn av koronaviruset. Illustrasjonsfoto: Halvard Alvik / NTB scanpix / NPK