Dritdyr dotur?

I 2024 innførte Kvam herad betaling for å nytta offentlege toalett. Prisen var 25 kroner.

I førre veke føreslo fleirtalskoalisjonen i formannskapsmøtet å senka prisen til ti kroner. Etter alt å døma vert priskuttet vedteke av heradsstyret torsdag 18. juni.

– 25 kroner er altfor høgt. Det kan verta veldig dyrt for familiar å gå og bada om heile familien må på toalettet. Og det må dei sannsynlegvis i løpet av ein badedag, sa ordførar Torgeir Næss (Ap), som i tillegg minte om at høg pris kan gje dårlegare hygiene.

– Dekkjer utgifter

I Ulvik, Eidfjord og Ullensvang er dei offentlege toaletta gratis å nytta.

Teknisk sjef Nils Eivind Stranden i Kvam herad opplyser at målet med prisen på 25 kroner har vore å dekkja utgifter til mellom anna reinhaldarar, tilsyn, låsesystem og materiell.

– Etter det me kjenner til, skal ikkje prisen i Kvam vera ulik han som har vorte nytta i Ullensvang, opplyser Stranden.

For Norheimsund Næringslag er det viktig at det er offentlege toalett tilgjengeleg i sentrum.

– Det har me opplevd at det har vore, seier leiar Arve Øyri.

Han vil ikkje kommentera prisnivået i Kvam.

Fjerna betaling

Hjalmar Heimvik, verksemdleiar for teknikk og miljø i avdelinga veg, park og hamn, opplyser at det ikkje kostar pengar å bruka toaletta i Ullensvang. Kommunen slutta å krevja betaling 31. desember 2024. 

Før den tid måtte brukarane betala 25 kroner for å nytta fire offentlege toalett i kommunen. Heimvik opplyser at kommunen måtte ta betaling på grunn av ein avtale med ein ekstern leverandør om drift og leige av toaletta. 

– Avtalen vart oppsagd fordi ein del ikkje ynskjer å betala. Det medførte at folk gjekk på do på utsida og rundt dei offentlege toaletta. Problemet vart betydeleg mindre etter at kommunen tok vekk betalinga, opplyser Heimvik.

– Urimeleg

For ei tid sidan sende Lucas Steidl eit brev til Kvam herad om toalettet ved Mundheim kai. Han meiner at det er urimeleg å måtta betala 25 kroner kvar gong ein skal nytta toalettet. I storbyar vert betalingsløysing nytta for å hindra hærverk og for å unngå at narkomane brukar toaletta, skriv han. Han ser ikkje trongen for betaling i distriktet.

Stranden svara at det i prinsippet ikkje er skilnad på eit toalett på Mundheim og i eit toalett i ein storby. Begge må ha tilsyn, gjerast reine og ha påfyll av papir. I tillegg kjem eventuelle kostnadar med hærverk, låsesystem og liknande. Toaletta er eit tilbod til innbyggjarar og turistar, men heradet har ein vesentleg kostnad med drifta, ifylgje Stranden.

På grunn av den økonomiske situasjonen i heradet må ein ta betaling for å ha eit tilbod om offentlege toalett. For å finna rett pris har heradet vurdert kva nabokommunar gjer, heiter det i brevet.

– For å unngå hærverk

I Kvinnherad tek kommunen ti kroner i betaling for bruk av eitt toalett i Rosendal, men resten av toaletta er gratis å bruka. Einingsleiar for veg og park, Terje Natland, opplyser at risikoen for hærverk vert mindre når brukarane legitimerer seg. Sidan det ikkje lenger er aktuelt å nytta myntautomatar, har ein i mangel på gode betalingsløysingar ikkje kravd gebyr før.

– Me har heldigvis unngått hærverk på toalettet i Rosendal, opplyser han.

Leiar for vatn og avløp i Ulvik, Trond Helle, opplyser at kommunen ynskjer at offentlege toalett skal vera eit gratis tilbod til innbyggjarar og besøkjande.

I Samnanger er det ingen offentlege toalett, men det finst toalett i kommunale bygg som det er gratis å bruka, opplyser einingsleiar for sørvissenteret, Marianne Soleng.

Vinterstengde toalett

I Voss herad varierer praksisen, ifylgje leiar for bygg og eigedom, Haakon Innset. Det kostar pengar å nytta mellom anna toaletta ved den gamle kinoen, medan det er gratis å nytta toaletta i det nye sørvisbygget ved utebassenget på Prestegardslandet. Sistnemnde toalett er stengt i delar av døgeret.

Prisen er sett til ti kroner for betalingstoaletta, men Innset veit ikkje kva som ligg til grunn for summen. Han opplyser at målet er å unngå misbruk og dekkja nokre av driftskostnadane.

Fleire av dei offentlege toaletta i Kvam er vinterstengde. Stranden opplyser at det er få brukarar om vinteren og at behovet for reinhald går ned. Om ein hadde hatt alle opne, ville ein hatt større reinhaldskostnadar til liten nytte.